RapportBroedsucces van Veldleeuweriken op Vliegbasis Deelen, Gilze-Rijen en Volkel in 2025

De Veldleeuwerik, een soort die landelijk sterk is afgenomen, blijkt op de militaire vliegbases Deelen, Gilze-Rijen en Volkel opvallend goed vertegenwoordigd. Deze bases herbergen uitgestrekte schraalgraslanden die door verschralingsbeheer en uitgesteld maaien een kwalitatief hoogwaardig broedgebied vormen. Om beter inzicht te krijgen in het broedsucces van de populaties op deze terreinen is in 2025 een uitgebreid nestonderzoek uitgevoerd. In totaal werden 62 nesten gevonden, waarvan bij 61 het broedsucces kon worden bepaald. De meeste nesten werden gevonden op Vliegbasis Deelen (35), gevolgd door Gilze-Rijen (21) en Volkel (6). Omdat veel nesten in de jongenfase werden gevonden, werd het broedsucces berekend met de Mayfield-methode, die rekening houdt met vroegtijdige nestverliezen. Het broedsucces kwam uit op 36% voor Deelen en 39% voor Gilze-Rijen – waarden die boven de drempel van 35% liggen die nodig is voor een stabiele populatie. Voor Volkel was de steekproef te klein voor een betrouwbare berekening. Predatie bleek de belangrijkste oorzaak van nestverlies; in deze gevallen ging het om nesten die leeg en intact waren zonder sporen van uitgevlogen jongen. Zwarte kraaien, vossen, buizerds, torenvalken en verschillende kiekendieven zijn op de bases algemeen, maar zonder cameravallen kon niet worden vastgesteld welke soort daadwerkelijk verantwoordelijk was voor de predatie. Het broedseizoen startte eind april, met een duidelijke legpiek rond 5 mei en een tweede legpiek begin juni. De meeste jongen vlogen uit in juni en juli. Het habitat bestond overal uit open, kruidenrijk schraalgrasland. Nesten lagen verspreid en vertoonden geen herkenbaar patroon; zelfs druk gebruikte landingsbanen werden niet gemeden, en nesten op slechts enkele meters van het asfalt vlogen succesvol uit. De resultaten tonen aan dat de veldleeuwerikenpopulaties op Deelen en Gilze-Rijen momenteel in staat lijken zichzelf in stand te houden. Desondanks is voorzichtigheid geboden: vergelijkbare studies (zoals op Soesterberg) laten zien dat het broedsucces per jaar sterk kan variëren door predatie. Herhaling van het onderzoek in toekomstige jaren wordt daarom aanbevolen. De hoge territoriumdichtheden op de onderzochte vliegvelden onderstrepen het grote belang van Defensiegebieden voor het behoud van de Veldleeuwerik in Nederland.